Deze populaire slaapmethode om baby’s de nacht door te laten slapen, krijgt momenteel veel kritiek
Een baby die iedere nacht meerdere keren wakker wordt: voor veel ouders is het een van de zwaarste onderdelen van het eerste jaar. Niet gek dus dat er allerlei slaapmethodes bestaan die beloven dat je baby binnen korte tijd langere nachten gaat maken.
Een van de bekendste methodes is de Ferber-methode, ook wel gecontroleerd huilen genoemd. Het idee is simpel: je legt je baby wakker in bed en laat hem of haar steeds iets langer huilen voordat je gaat kijken. Je stelt je baby kort gerust, maar haalt hem niet uit bed. Uiteindelijk zou je baby leren om zelfstandig in slaap te vallen.
Klinkt veelbelovend, maar juist deze aanpak krijgt steeds meer kritiek. En belangrijker: slaaptraining werkt niet voor iedere baby.
Wat is de Ferber-methode precies?
De methode werd ontwikkeld door de Amerikaanse kinderarts Richard Ferber. Bij deze vorm van slaaptraining wordt een baby wakker maar slaperig in bed gelegd. Wanneer de baby gaat huilen, wacht de ouder eerst een korte periode voordat hij of zij gaat kijken.
Na het kort troosten gaat de ouder weer weg. De wachttijd wordt vervolgens steeds langer.
Het doel is dat een baby leert zichzelf weer in slaap te krijgen zonder dat een ouder iedere keer moet wiegen, voeden of oppakken.
Daarbij is het goed om een belangrijk verschil te maken: ‘zelfstandig leren slapen’ betekent niet automatisch dat een baby de hele nacht niet meer wakker wordt. Baby’s worden van nature regelmatig wakker tussen slaapcycli. De American Academy of Pediatrics benadrukt dat nachtelijk wakker worden bij baby’s normaal is. (HealthyChildren.org)
Een concreet voorbeeld: baby Emma
Stel: Emma is zeven maanden oud. Ze valt iedere avond rond 19.30 uur in slaap, maar wordt om 23.00 uur huilend wakker. Haar ouders hebben gelezen dat de Ferber-methode kan helpen.
Ze leggen Emma wakker in haar bedje en lopen de kamer uit.
Na een paar minuten huilen gaan ze naar binnen. Ze praten zacht tegen haar, maar pakken haar niet op. Daarna vertrekken ze weer.
Emma blijft huilen.
De ouders wachten opnieuw en gaan daarna weer even kijken. Dit herhalen ze verschillende keren.
Na een paar avonden lijkt het beter te gaan. Emma huilt minder lang voordat ze in slaap valt.
Maar een week later wordt ze opnieuw wakker. Dit keer om 02.00 uur. Ze huilt minutenlang en haar ouders beginnen weer opnieuw met de methode.
Dat betekent niet automatisch dat de methode ‘mislukt’ is. Baby’s kunnen tijdelijk beter slapen en later opnieuw vaker wakker worden. Volgens de American Academy of Pediatrics kunnen fases van nachtelijk wakker worden gedurende de eerste jaren komen en gaan. (HealthyChildren.org)
En precies daar zit een belangrijk kritiekpunt op slaaptraining: ouders kunnen het gevoel krijgen dat ze iets verkeerd doen wanneer hun baby opnieuw wakker wordt.
‘Maar slaaptraining werkt toch?’
Ja, bij sommige baby’s kan slaaptraining helpen. Het is dus te kort door de bocht om te zeggen dat de Ferber-methode helemaal niet werkt.
Onderzoek naar slaaptraining laat zien dat bepaalde gedragsmatige slaapinterventies bij sommige gezinnen kunnen zorgen voor minder slaapproblemen. Tegelijkertijd is het effect niet voor ieder kind hetzelfde en kan een aanpak opnieuw nodig zijn wanneer slaapproblemen terugkeren. (Scientific American)
Dat laatste wordt op sociale media volgens critici nogal eens vergeten.
Een methode wordt gepresenteerd als dé oplossing voor een baby die niet doorslaapt, terwijl slaap bij baby’s helemaal niet zo voorspelbaar is.
Het probleem: je baby wordt niet wakker omdat hij ‘verkeerd slaapt’
Een baby kan ’s nachts wakker worden omdat hij honger heeft, ziek is, last heeft van doorkomende tanden, een ontwikkelingsfase doormaakt of simpelweg tussen twee slaapcycli in zit.
Ook rond negen maanden kan bijvoorbeeld verlatingsangst een rol spelen. De American Academy of Pediatrics beschrijft dat nachtelijk wakker worden in die fase tijdelijk kan toenemen. (HealthyChildren.org)
Je kunt een slaapmethode toepassen, maar daarmee verdwijnen deze ontwikkelingen natuurlijk niet.
Dat is een van de redenen waarom een methode die bij de ene baby fantastisch lijkt te werken, bij een andere baby nauwelijks verschil maakt.
Vooral bij jonge baby’s is ‘doorslapen’ een lastige verwachting
Bij pasgeboren baby’s is het sowieso niet realistisch om te verwachten dat ze lange stukken van de nacht slapen. Pasgeborenen slapen veel, maar vaak in korte periodes. Regelmatige slaapcycli ontwikkelen zich geleidelijk. (HealthyChildren.org)
Een baby die ’s nachts wakker wordt, doet dus niet per definitie iets verkeerd.
Sterker nog: nachtelijk wakker worden en eten zijn bij jonge baby’s normaal.
Daarom is leeftijd een belangrijke factor voordat ouders überhaupt aan slaaptraining beginnen.
Wat kun je dan wel doen?
Een vaste bedtijdroutine kan helpen om je baby duidelijk te maken dat de nacht eraan komt. Ook kan het volgens de American Academy of Pediatrics helpen om een baby vanaf ongeveer vier maanden slaperig maar nog wakker neer te leggen, zodat hij leert om zelf in slaap te vallen. (HealthyChildren.org)
Daarnaast kan het verstandig zijn om ’s nachts zo weinig mogelijk prikkels te geven: gedimd licht, rustig praten en geen uitgebreid speelkwartier wanneer je baby wakker wordt.
Maar misschien wel het belangrijkste: kijk naar je baby in plaats van alleen naar de klok.
Een baby die om 02.00 uur wakker wordt omdat hij honger heeft, heeft iets anders nodig dan een baby die kort moppert en daarna vanzelf weer in slaap valt.
En als de methode niet werkt?
Dan betekent dat niet dat je als ouder hebt gefaald.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar ouders krijgen online soms het idee dat iedere baby met precies de juiste slaapmethode de hele nacht zou moeten kunnen doorslapen.
Zo werkt het simpelweg niet.
Slaap verandert voortdurend. Een baby kan een paar nachten fantastisch slapen en daarna ineens weer meerdere keren wakker worden. Dat kan onderdeel zijn van een normale ontwikkeling.
De Ferber-methode kan voor sommige gezinnen een bruikbare aanpak zijn, maar het is zeker geen garantie op een baby die iedere nacht van 19.00 tot 07.00 uur slaapt.
En misschien is dat wel de belangrijkste kritiek: niet dat slaaptraining per definitie niet werkt, maar dat er geen universele methode bestaat die voor iedere baby werkt.
Bij aanhoudende slaapproblemen, twijfel over voeding of wanneer een baby opvallend moeilijk wakker te krijgen is, is het verstandig om contact op te nemen met een arts of consultatiebureau.
