Alleen op deze manier krijgt je kind zwart haar (als je het zelf niet hebt)

Veel ouders kijken na de geboorte nieuwsgierig naar hun baby: op wie lijkt hij of zij, welke ogen zullen blijven, en hoe zal het haar eruit gaan zien? Vooral haarkleur roept vragen op. Zwart haar wordt vaak gezien als iets ‘sterks’ of opvallends, en moeders vragen zich regelmatig af: kan mijn kind zwart haar krijgen als ik dat zelf niet heb? Het korte antwoord: ja, maar niet zomaar.

Haarkleur is erfelijk — maar niet simpel

De haarkleur van een kind wordt bepaald door genetica. Daarbij spelen meerdere genen een rol, niet één enkel gen. Die genen bepalen hoeveel en welk type melanine (pigment) het lichaam aanmaakt. Zwart haar bevat veel eumelanine en is genetisch gezien dominant ten opzichte van lichtere haarkleuren.

Dat betekent echter niet dat zwart haar ‘zomaar’ verschijnt. Een kind kan alleen zwart haar krijgen als die genetische aanleg ergens in de familie aanwezig is.

De cruciale factor: genetische aanleg bij beide ouders

Als een moeder zelf geen zwart haar heeft, kan haar kind toch zwart haar krijgen alleen als de vader (of de andere biologische ouder) die genetische aanleg wél heeft — of als die aanleg bij de moeder verborgen aanwezig is.

Dat zit zo:

• Mensen kunnen genen bij zich dragen die niet zichtbaar zijn in hun eigen uiterlijk.
• Een ouder met bijvoorbeeld bruin of donkerblond haar kan toch een gen voor zwart haar doorgeven.
• Pas als een kind voldoende ‘donkere’ genvarianten erft, kan zwart haar tot uiting komen.

Zonder die genetische informatie — bij beide ouders — is zwart haar niet mogelijk. Verf, voeding of verzorgingsproducten hebben hier géén invloed op.

Grootouders tellen mee

Vaak komt de verrassing uit de familiegeschiedenis. Grootouders of overgrootouders met zwart haar kunnen verklaren waarom een kind ineens een veel donkerdere haarkleur krijgt dan verwacht.

Genetica slaat generaties over. Wat bij een ouder niet zichtbaar is, kan bij een kind alsnog naar voren komen.

Babyhaar zegt niet alles

Belangrijk om te weten: veel baby’s worden geboren met donker haar dat later lichter wordt — of juist andersom. De definitieve haarkleur ontwikkelt zich vaak pas in de eerste jaren, soms zelfs pas rond de puberteit.

Een baby met zwart haar kan later donkerbruin worden, en een baby met licht haar kan in de loop der tijd duidelijk donkerder kleuren. Dat proces is normaal en genetisch gestuurd.

Wat niet werkt

Er bestaan hardnekkige fabels over haarkleur. Voor de duidelijkheid:

• Voeding verandert de genetische haarkleur niet
• Haar scheren maakt het haar niet donkerder
• Verzorgingsproducten kunnen geen zwart haar ‘creëren’

Haarkleur ligt vast in het DNA.

Samengevat

Als een moeder zelf geen zwart haar heeft, kan haar kind alleen zwart haar krijgen als:

• de andere biologische ouder zwart haar heeft of drager is van die genen, óf
• zwart haar voorkomt in de familie (bijvoorbeeld bij grootouders)

Het blijft uiteindelijk een kwestie van genetische combinatie — en juist dat maakt elk kind uniek.

Voor ouders is het misschien leuk om te speculeren, maar hoe het haar ook uitpakt: het vertelt altijd een verhaal van generaties samen.