‘Ik weet zeker dat mijn kind autisme heeft omdat hij elke dag dit tegen me zegt’

‘Mama, wat gaan we morgen precies doen?’ Mijn zoon stelt die vraag bijna iedere dag. Soms vraagt hij het al tijdens het ontbijt, terwijl we het programma voor die dag nog helemaal niet hebben afgerond. En als ik vertel dat we na school misschien nog boodschappen gaan doen, wil hij meteen weten hoe laat we vertrekken, hoe lang we daar blijven en wat we daarna gaan doen.

In het begin vond ik het vooral grappig. Hij wilde nu eenmaal graag weten waar hij aan toe was. Maar toen ik las dat sommige kinderen met autisme veel behoefte hebben aan voorspelbaarheid, begon ik me af te vragen of er misschien meer achter zijn vragen zat.

Hij wil iedere dag precies weten wat er gaat gebeuren

Het is niet alleen de vraag wat we morgen gaan doen. Mijn zoon wil ook graag weten hoe een gewone schooldag eruitziet, wie hem ophaalt en of er na school nog iets verandert aan het programma.

Als ik onverwacht vertel dat we ergens anders gaan eten of dat een afspraak niet doorgaat, stelt hij soms dezelfde vragen opnieuw. Ik merk dat hij het prettig vindt wanneer ik de volgorde van de dag uitleg.

Andere kinderen lijken zo’n verandering makkelijker naast zich neer te leggen. Bij mijn zoon merk ik dat hij soms langer blijft doorvragen. Daardoor ben ik me steeds meer gaan afvragen waarom hij zo graag alles van tevoren wil weten.

Ik herken het ook in kleine dingen. Als we op zondag bespreken wat we maandag gaan doen, kan hij daar later op de dag opnieuw over beginnen. Niet omdat hij het antwoord niet heeft gehoord, maar omdat hij het nog een keer wil controleren.

Kan die behoefte aan duidelijkheid bij autisme passen?

Toen ik hierover meer ging lezen, kwam ik informatie tegen over de behoefte aan voorspelbaarheid die sommige kinderen met autisme ervaren. Veranderingen in routines kunnen voor hen lastig zijn. Ook kunnen sommige kinderen veel behoefte hebben aan structuur en duidelijkheid over wat er gaat gebeuren.

Dat maakte me alert. Zou het kunnen dat mijn zoon niet alleen nieuwsgierig is, maar dat hij zich prettiger voelt wanneer hij precies weet wat hij kan verwachten?

Toch is het belangrijk om daar niet te snel conclusies aan te verbinden. Veel kinderen stellen vragen over wat er gaat gebeuren. Sommige kinderen hebben van nature behoefte aan duidelijkheid, vinden verrassingen niet prettig of willen graag weten waar ze aan toe zijn.

Dat gedrag op zichzelf betekent dus niet dat een kind autisme heeft.

Welke andere signalen kunnen een rol spelen?

Autisme kan zich bij ieder kind anders uiten. Het gaat niet om één specifieke uitspraak, maar om een breder patroon in de ontwikkeling en het gedrag.

Sommige kinderen met autisme hebben bijvoorbeeld moeite met sociale communicatie, vinden het lastig om ongeschreven sociale regels te begrijpen of ervaren veranderingen in routines als belastend. Ook kunnen er sterke interesses, herhalende gedragingen of opvallende gevoeligheden voor geluiden, licht, geuren of aanrakingen zijn.

Niet ieder kind vertoont al deze kenmerken. Bovendien kunnen vergelijkbare gedragingen ook andere verklaringen hebben. Een kind dat graag wil weten wat er gaat gebeuren, kan bijvoorbeeld behoefte hebben aan houvast omdat het onzeker is, een drukke periode doormaakt of simpelweg graag vooruitplant.

Daarom is het belangrijk om niet één kenmerk uit te vergroten, maar te kijken naar het totale beeld en naar de invloed die het gedrag heeft op het dagelijks leven.

Wanneer is het verstandig om hulp te vragen?

Als je merkt dat je kind veel spanning ervaart bij veranderingen, vastloopt in sociale situaties of op meerdere gebieden in zijn ontwikkeling tegen problemen aanloopt, kan het verstandig zijn om dit te bespreken met de huisarts, jeugdarts of het consultatiebureau.

Je hoeft niet zelf vast te stellen of er sprake is van autisme. Je kunt wel concrete voorbeelden verzamelen van wat je thuis en eventueel op school opmerkt. Vertel bijvoorbeeld hoe je kind reageert wanneer plannen veranderen, hoe het contact met andere kinderen verloopt en of bepaalde situaties veel spanning opleveren.

De leerkracht kan mogelijk ook vertellen of vergelijkbare patronen op school zichtbaar zijn. Samen kun je vervolgens bekijken of verder onderzoek of ondersteuning nodig is.

Ik probeer vooral beter te begrijpen wat mijn zoon nodig heeft

De vraag die mijn zoon iedere dag stelt, heeft me in ieder geval aan het denken gezet. Ik probeer nu niet direct een verklaring te zoeken voor ieder gedrag, maar vooral te kijken naar wat hem helpt.

Als hij wil weten wat we morgen gaan doen, leg ik het rustig uit. Wanneer plannen veranderen, probeer ik dat op tijd te vertellen als dat mogelijk is. En als ik merk dat hij ergens mee zit, vraag ik wat hij precies wil weten.

Of zijn behoefte aan duidelijkheid iets zegt over zijn ontwikkeling, kan ik niet afleiden uit die ene gewoonte. Wat ik wel weet, is dat ik hem serieus wil nemen en wil begrijpen wat hij nodig heeft.

Want uiteindelijk gaat het niet alleen om de vraag of bepaald gedrag bij autisme kan passen. Het gaat er vooral om dat je als ouder leert kijken naar je kind, zonder te snel conclusies te trekken.